Các khái niệm cơ bản trước khi làm website

Phần này dành cho người mới bắt đầu, giúp bạn hiểu website hoạt động như thế nào trước khi bắt tay vào làm.

Trang web là một trang nội dung cụ thể mà bạn nhìn thấy trên trình duyệt. Trang này có thể là

  • Trang hiển thị nội dung của một bài viết cụ thể
  • Trang thông tin về một sản phẩm/dịch vụ
  • Trang giới thiệu
  • Trang liên hệ

-> Mỗi lần bạn bấm vào một đường liên kết (link), bạn đang mở một trang web.

Website là tập hợp nhiều trang web liên kết với nhau.

Có thể hiểu đơn giản:

Website = nhiều trang web + cùng một nội dung/chủ đề/tổ chức

URL là địa chỉ của một trang web cụ thể.

  • https://example.com
  • https://example.com/blog/bai-viet-1

Mỗi trang web có một URL riêng.

IP là địa chỉ thật của một máy tính trên Internet. Địa chỉ IP có 2 phiên bản:

  • Phiên bản IP V4: có dạng x.y.z.t, với x, y, z, t là 1 số từ 0 đến 255, VD: 127.0.0.1
  • Phiên bản IP V6: có dạng 8 nhóm chữ số dạng hex, cách nhau bởi dấu :, vd: 2001:db8:85a3:0:0:8a2e:370:7334

Máy tính chỉ hiểu số, không hiểu chữ. Vì vậy, để giảm thiểu sự bất tiện cho con người, hệ thống tên miền ra đời để sử dụng thay cho địa chỉ IP.

Tại thời điểm này, chúng ta chỉ cần hiểu rằng ip là địa chỉ của 1 máy tính trên mạng Internet, chưa cần quan tâm đến phiên bản nào.

Domain, tiếng Việt là tên miền - là một cái tên dễ nhớ thay cho địa chỉ IP.

VD:
  • google.com
  • tulamweb.net

Khi bạn nhập domain, hệ thống sẽ tự động dịch sang địa chỉ IP.

Hiểu đơn giản như domain tương ứng với tên của bạn, còn địa chỉ IP tương ứng với số CCCD của bạn, tên thì dễ nhớ, số CCCD thì khó nhớ :)

Client nguyên nghĩa là khách hàng. Trong ngữ cảnh web, client chính là thiết bị của người sử dụng web (end-user):

  • Máy tính
  • Điện thoại
  • Máy tính bảng

Sở dĩ gọi là Client (khách hàng) vì thiết bị này sẽ là nơi gửi yêu cầu phục vụ (xem) trang web, đối nghịch với khái niệm Server ("người phục vụ", hay máy chủ trong ngữ cảnh web, là nơi cung cấp các trang web cho client.

Trong một số tình huống cụ thể, Client được coi là tương đương với các khái niệm Web client, Trình duyệt và Browser

Browser / Web client / Trình duyệt là 3 khái niệm gần như tương đương nhau trong ngữ cảnh làm web, bản chất là phần mềm để xem website.

  • Chrome
  • Edge
  • Firefox

Trong kỹ thuật, browser còn được gọi là web client, đối nghich với khái niệm web server (máy chủ cung cấp dịch vụ web).

Trong một số tình huống cụ thể, Browser được coi là tương đương với các khái niệm Web client, Trình duyệt và Client

Server được hiểu đơn giản là "máy phục vụ", là máy tính luôn bật để lưu và phục vụ website.

Khi client yêu cầu, server sẽ trả dữ liệu về.

Hosting là một phần không gian trên server để đặt website.

Server là tòa nhà, hosting là căn phòng bạn thuê.

Web server là phần mềm phục vụ website (cung cấp các trang web cho web client). Phần mềm này chạy trên server nên nó được gọi tắt là web server. Ví dụ

  • Apache
  • Nginx

Bạn sẽ được làm quen với một số phần mềm chạy trên server, trong đó có phần mềm web server Apache ở bài sau.

Database là nơi lưu dữ liệu của website. Dữ liệu chính là các thông tin mô tả một đối tượng trong thế giới thực, ví dụ:

  • Bài viết
  • Tài khoản
  • Sản phẩm
  • Đơn hàng
  • Người dùng
  • Sổ nợ